Jesienne ubezpieczenia upraw 2026. Nowe zasady dopłat i franszyzy mogą zmienić wysokość odszkodowań
Trwa sezon jesiennych ubezpieczeń rolnych. To dobry moment, aby przypomnieć najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku, zwłaszcza że 1 września weszła w życie nowelizacja ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Wprowadzone zmiany oznaczają istotne udogodnienia dla rolników, ale również nowe zasady, które należy uwzględnić podczas zawierania umów ubezpieczenia.
Szczególnej uwagi wymaga sposób naliczania franszyzy redukcyjnej, który może znacząco wpłynąć na wysokość wypłacanego odszkodowania. Co powinien wiedzieć rolnik, a na co musi zwrócić uwagę agent podczas analizy potrzeb klienta?
Co zmieniło się w ubezpieczeniach rolnych od 1 września 2026 roku?
Nowelizacja ustawy wprowadziła kilka istotnych zmian dotyczących dopłat do składek, katalogu upraw objętych wsparciem, stawek taryfowych oraz zasad ustalania odszkodowań.
Dopłaty do składek nadal wynoszą do 65%
Państwo utrzymuje dopłaty do składek ubezpieczeniowych w wysokości do 65%. Oznacza to, że rolnicy nadal mogą korzystać ze wsparcia finansowego przy zakupie ochrony ubezpieczeniowej.
Koniec uzależnienia dopłat od klasy bonitacyjnej gleby
Zniesiono dotychczasowe uzależnienie wysokości dopłat od klasy bonitacyjnej, czyli żyzności gleby.
W praktyce oznacza to mniej formalności, a dla części rolników również możliwość uzyskania pełnej dopłaty i tym samym znaczącego obniżenia kosztów ochrony, nawet przy niezmienionych stawkach ubezpieczeniowych.
Zniesiono także obowiązek składania oświadczenia o klasach użytków rolnych w odniesieniu do wszystkich ryzyk poza suszą.
Rozszerzenie katalogu upraw objętych dopłatami
Do listy upraw kwalifikujących się do dopłat dołączono między innymi:
- trawy nasienne,
- wierzbę do wyplatania,
- len,
- konopie włókniste.
Nowe limity stawek taryfowych
Zmodyfikowano zasady limitowania stawek taryfowych. Wprowadzono maksymalne progi stawek ubezpieczeniowych, do których przysługuje 65-procentowa dopłata.
| Maksymalna stawka | Rodzaj uprawy lub ubezpieczenia |
|---|---|
| 15% sumy ubezpieczenia | Zboża, kukurydza, rzepak, buraki cukrowe, ziemniaki i rośliny strączkowe |
| 25% sumy ubezpieczenia | Tytoń, warzywa gruntowe, drzewa i krzewy owocowe oraz truskawki |
| 0,5% sumy ubezpieczenia | Ubezpieczenia zwierząt gospodarskich |
Franszyza redukcyjna zamiast integralnej
Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie elastycznej franszyzy redukcyjnej, czyli udziału własnego rolnika w szkodzie.
Ustawodawca określił jej wysokość w przedziale od 10% do 35% sumy ubezpieczenia. Rozwiązanie to pozwala zakładom ubezpieczeń oferować niższe składki podstawowe, co może być atrakcyjne dla rolników, którzy dotychczas rezygnowali z ochrony ze względu na jej cenę.
Jednocześnie zmiana sposobu naliczania franszyzy może istotnie wpłynąć na wysokość wypłacanych odszkodowań.
Czym różni się franszyza integralna od redukcyjnej?
W przypadku franszyzy integralnej przekroczenie określonego progu szkody pozwalało uzyskać odszkodowanie bez potrącania wartości tego progu.
Natomiast przy franszyzie redukcyjnej ustalona w umowie kwota jest odejmowana od należnego odszkodowania.
To istotna różnica, którą należy dokładnie wyjaśnić klientowi przed zawarciem umowy.
Nowe kryteria dla beneficjentów dopłat
Zgodnie z unijnymi zasadami pomocy publicznej z dopłat nie mogą korzystać przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej ani podmioty, na których ciąży obowiązek zwrotu wcześniej otrzymanej pomocy.
Jesienny sezon ubezpieczeń rolnych 2026. Do kiedy można zawrzeć polisę?
W 2026 roku, podobnie jak w latach poprzednich, uprawy rolne można ubezpieczać w dwóch głównych turach:
- Sezon wiosenno-letni – uprawy jare, do 30 czerwca.
- Sezon jesienny – uprawy ozime, do 30 listopada.
Należy jednak pamiętać, że sprzedaż polis z dopłatami z budżetu państwa może zakończyć się wcześniej, jeżeli wyczerpany zostanie limit środków przeznaczonych na ten cel.
W 2026 roku na dopłaty do ubezpieczeń rolnych przewidziano 680 mln zł.
Dlatego z zawarciem umowy nie warto czekać do ostatnich dni sezonu.
Obowiązkowe ubezpieczenie co najmniej 50% powierzchni upraw
Rolnicy pobierający dopłaty bezpośrednie mają ustawowy obowiązek ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni swoich upraw od przynajmniej jednego z ryzyk określonych w ustawie.
Do ryzyk tych należą:
- grad,
- przymrozki wiosenne,
- susza,
- powódź,
- ujemne skutki przezimowania.
Spełnienie ustawowego obowiązku nie oznacza jednak, że gospodarstwo jest kompleksowo chronione przed wszystkimi zagrożeniami.
Jakie uprawy i ryzyka można ubezpieczyć jesienią?
W jesiennym sezonie ubezpieczeniowym ochroną można objąć przede wszystkim uprawy zimujące, w tym:
- zboża ozime,
- rzepak i rzepik,
- wykę ozimą,
- groch ozimy,
- inne uprawy zimujące.
Ryzyka objęte dopłatą państwa
W ramach ubezpieczeń z dopłatą do 65% składki można objąć ochroną ryzyka wskazane w ustawie.
Do ryzyk obowiązkowych zalicza się:
- ujemne skutki przezimowania,
- grad,
- przymrozki wiosenne,
- suszę,
- powódź.
Ochrona może obejmować również ryzyka dobrowolne, takie jak:
- deszcz nawalny,
- huragan,
- lawina,
- osunięcie się ziemi,
- uderzenie pioruna.
Dodatkowa ochrona finansowana przez rolnika
Rolnik może zdecydować się także na rozszerzenie zakresu ochrony, finansowane w całości z własnych środków.
Dotyczy to między innymi ubezpieczenia od:
- pożaru,
- szkód powstałych podczas transportu plonów,
- szkód w przechowywanych zbiorach,
- wszystkich ryzyk pogodowych.
Przy wyborze polisy szczególnie ważne jest dokładne przeanalizowanie zakresu poszczególnych ryzyk oraz terminów rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.
Ubezpieczenie od ujemnych skutków przezimowania nie zapewnia automatycznie ochrony przed wiosennymi przymrozkami czy gradem.
To jedna z kwestii, które agent powinien szczegółowo omówić z klientem.
Którzy ubezpieczyciele oferują dotowane ubezpieczenia rolne w 2026 roku?
Według oficjalnych danych do oferowania polis z dopłatami z budżetu państwa w 2026 roku uprawnione są następujące zakłady ubezpieczeń:
- PZU S.A.
- TUW „TUW”
- Generali TU S.A.
- AGRO Ubezpieczenia TUW
- InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group
- TUZ Ubezpieczenia TU S.A.
- VH VVaG TU Oddział w Polsce
- STU ERGO Hestia S.A.
- TUiR WARTA S.A.
Wymienieni ubezpieczyciele rozpoczęli już zawieranie umów w ramach jesiennego sezonu ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.
Warto jednak pamiętać, że poszczególne zakłady ubezpieczeń mogą odmiennie regulować określone kwestie w ogólnych warunkach ubezpieczenia, w tym sposób obliczania franszyzy redukcyjnej.
Franszyza redukcyjna – kluczowa zmiana, która może wpłynąć na odszkodowanie
Przy przeprowadzaniu analizy potrzeb klienta (APK) należy szczegółowo omówić z rolnikiem zasady i konsekwencje zmian wprowadzonych ostatnią nowelizacją ustawy.
Jednym z najważniejszych zagadnień jest sposób obliczania franszyzy redukcyjnej.
Co mówi ustawa?
Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2025 r. poz. 251 oraz z 2026 r. poz. 965):
Odszkodowanie za szkody jest pomniejszane o wartość wynoszącą nie mniej niż 10% i nie więcej niż 35% sumy ubezpieczenia, w zależności od wysokości pomniejszenia wskazanej w umowie ubezpieczenia.
Ustawodawca nie precyzuje jednak szczegółowo sposobu ustalania wysokości franszyzy redukcyjnej, a dokładniej – nie wskazuje jednoznacznie, która suma ubezpieczenia określona w polisie powinna stanowić podstawę jej wyliczenia.
W praktyce prowadzi to do rozbieżności pomiędzy rozwiązaniami stosowanymi przez poszczególne zakłady ubezpieczeń.
Jak franszyzę redukcyjną określają poszczególni ubezpieczyciele?
W ogólnych warunkach ubezpieczenia najczęściej można spotkać następujący zapis:
„Odszkodowanie za szkody jest pomniejszone nie mniej niż o 10% i nie więcej niż o 35% sumy ubezpieczenia uszkodzonej powierzchni pola (bez względu na stopień ubytku plonu), w zależności od wysokości franszyzy redukcyjnej wskazanej w umowie ubezpieczenia”.
PZU – franszyza liczona od części sumy ubezpieczenia odpowiadającej uszkodzonej powierzchni
W PZU zastosowano następujące rozwiązanie:
„Kwotę franszyzy redukcyjnej ustala się przez zastosowanie procentu franszyzy redukcyjnej wskazanego w umowie ubezpieczenia do części sumy ubezpieczenia odpowiadającej powierzchni uprawy uszkodzonej wskutek danego wypadku ubezpieczeniowego”.
Oznacza to, że przy każdej szkodzie występującej w okresie ubezpieczenia PZU będzie naliczać franszyzę od części sumy ubezpieczenia odpowiadającej uszkodzonej powierzchni uprawy.
VH Polska – franszyza odnoszona do powierzchni podlegającej szkodzie
W VH Polska stosowany jest zapis:
„Franszyza wynosi 10% sumy ubezpieczenia w odniesieniu do powierzchni podlegającej szkodzie”.
W tym przypadku również kluczowe znaczenie ma sposób określenia powierzchni, do której odnosi się szkoda.
Przykład: ile rolnik otrzyma odszkodowania?
Przyjmijmy, że suma ubezpieczenia wynosi 10 000 zł, a franszyza redukcyjna została ustalona na poziomie 10%.
W takim przypadku wartość franszyzy wynosi 1 000 zł, przy założeniu, że wskazana suma ubezpieczenia odpowiada powierzchni objętej szkodą.
| Wysokość ustalonej szkody | Franszyza | Odszkodowanie |
|---|---|---|
| 800 zł | 1 000 zł | 0 zł |
| 1 500 zł | 1 000 zł | 500 zł |
| 4 000 zł | 1 000 zł | 3 000 zł |
Przykład poglądowy przedstawiający mechanizm franszyzy redukcyjnej. Rzeczywiste wyliczenie zależy od zapisów umowy i OWU.
Jeżeli ustalona wysokość szkody nie przekroczy wartości franszyzy, odszkodowanie nie zostanie wypłacone. W przypadku szkód o większej wartości należne odszkodowanie zostanie pomniejszone o ustaloną kwotę.
Właśnie dlatego tak ważne jest, aby rolnik jeszcze przed zawarciem umowy wiedział, w jaki sposób franszyza wpłynie na wysokość ewentualnego świadczenia.
APK w ubezpieczeniach rolnych. Agent powinien wyjaśnić nie tylko zakres ochrony, ale również zasady wypłaty odszkodowania
Jesienny sezon ubezpieczeń rolnych 2026 wymaga od agentów szczególnej uwagi podczas analizy potrzeb klienta.
Nowe zasady dopłat, zmiany dotyczące franszyzy redukcyjnej oraz różnice pomiędzy zapisami OWU poszczególnych ubezpieczycieli sprawiają, że sama informacja o wysokości składki i sumie ubezpieczenia nie jest wystarczająca.
Rolnik powinien wiedzieć, jakie ryzyka obejmuje jego polisa, kiedy rozpoczyna się odpowiedzialność ubezpieczyciela oraz w jaki sposób zostanie obliczone odszkodowanie w przypadku wystąpienia szkody.
Szczególnie istotne jest dokładne wyjaśnienie zasad naliczania franszyzy redukcyjnej. Niższa składka może bowiem oznaczać większy udział własny rolnika w szkodzie, a w konsekwencji niższą wypłatę odszkodowania.
Z ubezpieczeniem upraw nie warto czekać do końca sezonu. Należy odpowiednio wcześnie zapoznać się z ofertami poszczególnych zakładów ubezpieczeń i szczegółowo przeanalizować ich warunki.
Dobrze przeprowadzona analiza potrzeb klienta i rzetelne przedstawienie zasad ochrony pozwalają ograniczyć ryzyko nieporozumień na etapie likwidacji szkody.
